Başvuru
Ne zaman dil ve konuşma terapistine başvurulabilir?
Aşağıdaki başlıklar ailelerin ve danışanların sık dile getirdiği kaygılardır. Her başlık ilgili çalışma alanına ve Bilgi Merkezi'ndeki yazılara bağlanır.
Çocuklarda
Çocuklarda sık karşılaşılan durumlar
Çocuğum konuşmuyor ya da çok az konuşuyor
Konuşmaya başlama yaşı çocuktan çocuğa değişir. Sözcük sayısının yaşıtlarına göre belirgin biçimde az olması, sözcükleri birleştirmemesi ya da iletişim için jest ve sesleri az kullanması değerlendirme için gerekçe olabilir. Dil gecikmesinde işitmenin de değerlendirilmesi önerilir.
Söylediklerimizi anlamakta zorlanıyor
Basit yönergeleri izlemekte, sorulara uygun yanıt vermekte ya da konuşulanı takip etmekte zorlanma, dili anlama becerilerinin ayrıntılı incelenmesini gerektirebilir. Anlama güçlüğünün dikkat ya da işitmeyle ilişkisi de değerlendirmede ele alınır.
Konuşması akranlarına göre anlaşılmıyor
Aile dışındaki kişilerin çocuğun konuşmasını anlamakta zorlanması, sesleri üretme ya da sesleri dilin kurallarına göre kullanma güçlüğüyle ilişkili olabilir.
Bazı sesleri söyleyemiyor
Bazı seslerin diğerlerinden daha geç kazanılması gelişimin bir parçasıdır. Beklenen yaşı geçmesine karşın bir sesin sürekli başka bir sesle değiştirilmesi ya da farklı biçimde çıkarılması değerlendirme gerektirebilir.
Kekelemeye başladı
Okul öncesi dönemde konuşmada takılmalar görülebilir. Takılmalara ses uzatmaları ya da blokların eşlik etmesi, çocuğun konuşurken zorlanması ya da konuşmaktan kaçınması değerlendirme için gerekçe olabilir. Takılmalar aileyi kaygılandırıyorsa değerlendirme için beklemek gerekmez.
Okuma ve yazmada zorlanıyor
Harf ve ses eşleştirmesinde, akıcı okumada ya da okuduğunu anlamada yaşanan güçlükler dil temelli becerilerle ilişkili olabilir. Tanı süreci hekim tarafından yürütülür. Dil ve konuşma terapisti dil temelli becerileri değerlendirir.
İletişim kurmakta ve etkileşimde zorlanıyor
Adına tepki vermekte, ortak dikkat kurmakta ve karşılıklı oyunda güçlük ya da dili sosyal amaçlarla kullanmada zorlanma çok yönlü değerlendirme gerektirebilir. Otizm tanısını çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı koyar.
Yetişkinlerde
Yetişkinlerde sık karşılaşılan durumlar
Sesim sürekli kısılıyor
Uzun süren ses kısıklığında öncelikle KBB muayenesi gerekir. Muayenenin ardından sesin kullanımına yönelik değerlendirme ve ses terapisi planlanabilir. Ses kısıklığına nefes darlığı, yutma güçlüğü ya da boyunda şişlik eşlik ediyorsa beklemeden hekime başvurulmalıdır.
İnme sonrası konuşmakta ya da anlamakta zorlanıyorum
İnme sonrasında sözcük bulma, konuşulanı anlama, okuma-yazma ya da konuşmanın netliğinde değişiklikler görülebilir. Konuşmada ani başlayan bir bozulma inme belirtisi olabilir; böyle bir durumda vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.
Konuşmam netliğini kaybetti
Parkinson hastalığı, ALS ya da MS gibi nörolojik hastalıklarda konuşmanın hızında, netliğinde ya da sesin şiddetinde değişiklikler görülebilir. Değerlendirme, iletişimin sürdürülmesine yönelik hedeflerin belirlenmesine yardımcı olur.
Yemek yerken öksürüyorum
Yeme ve içme sırasında sık öksürme, boğazda takılma hissi ya da yemekten sonra sesin ıslak ve boğuk çıkması yutma işlevinin değerlendirilmesini gerektirebilir. Tekrarlayan akciğer enfeksiyonu ya da açıklanamayan kilo kaybı varsa hekime başvurulmalıdır.
Yakınımın sözcük bulması ve konuşmayı sürdürmesi değişti
Demans ve bazı nörolojik hastalıklarda sözcük bulma, konuşmayı takip etme ya da sürdürmede değişiklikler görülebilir. Yeni başlayan ya da ilerleyen değişikliklerde nöroloji muayenesi gerekir. Dil ve konuşma terapisti iletişimi kolaylaştıran yollar üzerinde birey ve bakım verenlerle çalışır.
Çok hızlı konuşuyorum, anlaşılmıyorum
Konuşma hızının anlaşılırlığı bozacak ölçüde artması, hece ve seslerin düşmesi hızlı bozuk konuşmayla ilişkili olabilir. Kişi bu durumu her zaman kendisi fark etmeyebilir.
Bu belirtilerin bulunması tek başına bir bozukluk olduğu anlamına gelmez. Uygun değerlendirme sonucunda bireyin gereksinimleri hakkında daha ayrıntılı bilgi edinilebilir. Değerlendirmenin nasıl ilerlediğini Değerlendirme Süreci sayfasında bulabilirsiniz.