Yazılar
Bilgi Merkezi
Dil, konuşma, iletişim, ses ve yutma konusunda aileler ve danışanlar tarafından sık sorulan sorulara bilimsel kaynaklar temelinde hazırlanmış anlaşılır yanıtlar.
- Dil gelişimi
- Alternatif ve destekleyici iletişim
- Nörojenik iletişim
- Okuma-yazma
- Motor konuşma
- Akıcılık ve kekemelik
- Yutma
- Sosyal iletişim
- Konuşma sesleri
- Ses
Dil gelişimi
5 yazı
- 3 yaşındaki çocuk kaç kelime konuşmalı?3 yaşındaki çocuk için tek bir doğru kelime sayısı yoktur. Araştırmaların gösterdiği bireysel farklar ve bu yaşta sayıdan çok nelere bakıldığı.
- Çocuğum 2 yaşında konuşmuyor, ne yapmalıyım?2 yaşında konuşmayan çocukta beklemek yerine atılabilecek adımlar: hekim görüşmesi, işitme değerlendirmesi, dil değerlendirmesi ve evde yapılabilecekler.
- Çocuğum konuşulanları anlıyor ama konuşmuyorSöyleneni anlayan ama konuşmayan çocukta anlama becerisinin anlamı, anlamanın nasıl değerlendirildiği ve hangi durumların dikkat gerektirdiği.
- Çocuklarda konuşma gecikmesinin belirtileri nelerdir?Konuşma gecikmesinin yaşa göre belirtileri: sözcük ve cümle kullanımı, anlama, jestler, oyun ve sesler. Beklemeden değerlendirilmesi gereken durumlar.
- Geç konuşma ne zaman sorun olarak değerlendirilir?Geç konuşan çocukların çoğu akranlarına yetişir, bir kısmında güçlük sürer. Hangi işaretlerin kalıcı bir dil sorunu açısından dikkat gerektirdiği.
Alternatif ve destekleyici iletişim
2 yazı
- ALS'de iletişim nasıl sürdürülebilir?ALS'de konuşma zamanla değişir. Erken planlama, ses kaydı, harf tahtaları ve göz hareketiyle kullanılan cihazlar iletişimi sürdürmeye yardımcı olur.
- Alternatif ve destekleyici iletişim konuşmayı geciktirir mi?Resim kartı, iletişim panosu ya da konuşan cihaz kullanmak konuşmayı geciktirir mi? Araştırmaların gösterdikleri ve kanıtın sınırlılıkları.
Nörojenik iletişim
3 yazı
- Alzheimer hastalığında dil ve konuşma nasıl değişir?Alzheimer hastalığında sözcük bulma güçlüğü, anlatının değişmesi ve anlamanın etkilenmesi, evrelere göre genel seyir ve primer progresif afaziden farkı.
- Afazi nedir?Afazi, beyin hasarından sonra konuşmayı, anlamayı, okumayı ve yazmayı etkileyen bir dil bozukluğudur. Nedenleri, türleri ve iyileşme seyri.
- İnme sonrası konuşma bozuklukları nelerdir?İnmeden sonra afazi, dizartri, konuşma apraksisi, bilişsel-iletişim bozuklukları ve yutma bozukluğu görülebilir. Farkları ve acil belirtiler.
Okuma-yazma
2 yazı
- Çocuğum harfleri karıştırıyor, disleksi olabilir mi?Okumayı öğrenirken b ile d gibi harfleri karıştırmak ve ayna yazısı sık görülür. Araştırmaların bu hataların disleksiyle ilişkisi konusunda gösterdikleri.
- Disleksinin belirtileri nelerdir?Okul öncesinde ve okul çağında görülebilen okuma güçlüğü işaretleri, bunların dil temeli ve Türkçe gibi saydam yazımda güçlüğün görünümü.
Motor konuşma
3 yazı
- Çocukluk çağı konuşma apraksisi nedir?Konuşma hareketlerinin planlanmasını etkileyen ÇÇKA'nın ne olduğu, hangi özelliklerle görüldüğü ve diğer konuşma sesi bozukluklarından farkı.
- Dizartri nedir?Dizartri, konuşma kaslarının kontrolündeki bozulmayla ortaya çıkan nörolojik bir konuşma bozukluğudur. Nedenleri, belirtileri ve afaziden farkı.
- Parkinson hastalığında konuşma ve ses nasıl etkilenir?Parkinson hastalığında ses kısılabilir, konuşma tek düze ve zor anlaşılır hâle gelebilir. Belirtiler, yutmayla ilişkisi ve terapinin kanıt durumu.
Akıcılık ve kekemelik
5 yazı
- Çok hızlı konuşmak bir bozukluk mudur?Hızlı konuşmak tek başına bozukluk değildir. Hızlı bozuk konuşmanın özellikleri, kekemelikten farkı ve ne zaman değerlendirme düşünülebileceği.
- 3 yaşında kekemelik normal mi?3 yaş çevresinde konuşmada takılmalar sık görülür. Olağan akıcısızlık ile kekemeliğin nasıl ayrıldığı ve hangi durumlarda değerlendirme düşünülebileceği.
- Çocuklarda kekemelik neden olur?Çocuklarda kekemeliğin nedenleri: genetik yatkınlık, beyindeki konuşma ağları ve dil gelişimi. Aile tutumu, taklit ve korkuyla ilgili yanlış inanışlar.
- Kekeleyen bir çocukla aile nasıl konuşmalı?Kekeleyen çocukla konuşurken neler yardımcı olabilir? “Yavaş konuş”, “nefes al” gibi uyarıların neden önerilmediği ve kanıtın sınırları.
- Kekemelik kendiliğinden geçer mi?Okul öncesinde başlayan kekemeliğin önemli bir bölümü zamanla kaybolur. İyileşme oranları, ne kadar sürdüğü ve sürme riskini artıran etkenler.
Yutma
3 yazı
- Demansta yutma güçlüğü neden olur?Demansta yutma güçlüğünün nedenleri, yemek sırasında görülebilecek davranışlar, sessiz aspirasyon ve ne zaman hekime başvurulması gerektiği.
- Yutarken öksürmek ne anlama gelebilir?Yutarken öksürmek hava yolunu koruyan bir reflekstir ve yutma bozukluğunu düşündürebilir. Öksürmemek ise her zaman güvenli yutma demek değildir.
- Yutma bozukluğunun belirtileri nelerdir?Yemek sırasında öksürme, ıslak ses, kilo kaybı ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonu yutma bozukluğunu düşündürebilir. Sessiz aspirasyon ve değerlendirme.
Sosyal iletişim
1 yazı
Konuşma sesleri
5 yazı
- Artikülasyon bozukluğu nedir?Konuşma seslerinin ağızda doğru üretilmesindeki güçlük olan artikülasyon bozukluğunun belirtilerini, nedenlerini ve değerlendirmesini anlatır.
- Artikülasyon ve fonolojik bozukluk arasındaki fark nedir?Artikülasyon bozukluğu sesin üretimiyle, fonolojik bozukluk seslerin dildeki kullanımıyla ilgilidir. Farkı, örtüşen yönleri ve şemsiye terimi anlatır.
- Çocukların hangi sesleri hangi yaşta söylemesi beklenir?Türkçe konuşan çocuklarda ünsüz seslerin hangi yaşlarda yerleştiğini norm çalışmalarıyla, sözcükteki yer ve ölçüt farklarını da gözeterek anlatır.
- Fonolojik bozukluk nedir?Fonolojik bozuklukta çocuk sesleri çıkarabilir ama dilin ses kurallarını öğrenmekte zorlanır. Yazı belirtileri, alt türleri ve değerlendirmeyi anlatır.
- R sesi kaç yaşında çıkar?Türkçe konuşan çocuklarda r sesinin hangi yaşlarda yerleştiğini, sözcükteki yerine göre farkları ve değerlendirmenin ne zaman düşünülebileceğini anlatır.
Ses
2 yazı
- Ses kısıklığı neden olur?Ses kısıklığının sık nedenleri: larenjit, sesin zorlanması, ses teli lezyonları, reflü, sigara, ilaçlar ve sinir sistemi hastalıkları.
- Sürekli ses kısıklığında ne zaman değerlendirme gerekir?Dört haftada düzelmeyen ses kısıklığında gırtlak muayenesi önerilir. Sigara, boyunda kitle ya da nefes darlığı varsa süre beklenmeden hekime başvurulur.
Aile rehberleri
Yazdırılabilir, PDF olarak indirilebilir
- Afazili bir yakınla iletişim: aile için ipuçlarıİnme ya da beyin hasarı sonrasında afazisi olan bir yakınla günlük konuşmaları kolaylaştıran pratik öneriler ve aile üyesinin kendi desteği.
- Çocuğumun dil gelişimi: aileler için gözlem listesiÇocuğunuzun dil ve iletişim gelişimini yaş basamaklarına göre izlemenize yardımcı olan kısa bir gözlem listesi. Puanlama yoktur, tanı koymaz.
- Kekeleyen çocuğun ailesi için önerilerKekeleyen bir çocuğun ailesi için gündelik konuşma, çocukla kekemelik hakkında konuşma ve okulla iletişim önerileri. Önerilerin kanıt sınırları da belirtiliyor.
- Sesinizi korumak için önerilerÖğretmen, çağrı merkezi çalışanı ve sunucu gibi sesini gün boyu kullanan kişiler için günlük öneriler ve gırtlak muayenesi gerektiren durumlar.
- Yutma güçlüğü: yakınlar için dikkat edilecek işaretlerYemek sırasında ve öğün dışında gözlenebilecek yutma güçlüğü işaretleri, hekime ne zaman başvurulacağı ve evde karar verilmemesi gerekenler.
Bu sayfadaki yazılar genel bilgilendirme amacı taşır. Bireysel değerlendirme, tanı veya bir sağlık profesyonelinin görüşünün yerine geçmez.